خدمات مرتبط با کدینگ در حسابداری

انواع حسابها و تعریف حساب و کدینگ در حسابداری

تعریف حساب: حساب مفهومی است که اطلاعات مربوط به هر یک از انواع دارایی، بدهی و سرمایه یک موسسه بر حسب اعداد قابل سنجش به پول در آن ثبت می شود.

انواع طبقه بندی حسابها در سیستم های حسابداری

طبقه بندی حسابها از لحاظ نوع حساب:

حسابها در حسابداری از لحاظ نوع حساب به 3 دسته حسابهای ترازنامه ای، حسابهای سود و زیانی و حسابهای انتظامی تقسیم می شود.

حسابهای ترازنامه ای: به مجموعه ای از حسابهایی که در ترازنامه منعکس شده و نشان دهنده وضعیت مالی شرکت باشند حسابهای ترازنامه ای گفته می شود و شامل حسابهای دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام می‌باشد.

حسابهای سود و زیانی: به مجموعه ای از حسابهایی که در صورتحساب سود و زیان منعکس شده و بیانگر عملکرد مالی شرکت باشد حسابهای سود و زیانی گفته می شود و شامل درآمدها و هزینه ها می باشد.

حسابهای انتظامی: حسابهایی که اثر مالی ندارند و تنها برای نگهداری تضمین ها به نفع یه به عهده شرکت استفاده می شوند و در پایان دوره مالی در یادداشتهای همراه صورتهای مالی افشاء می شوند.

طبقه بندی حسابها از لحاظ دایمی یا موقت بودن:

بر اساس این طبقه بندی حسابها به 2 دسته حسابهای دایمی و حسابهای موقت تقسیم می شوند.

حسابهای دایمی: به حسابهایی که مانده آنها در پایان سال، بعد از بستن حسابها به دوره مالی بعد منتقل می‌شود حسابهای دایمی گفته می شود و شامل حسابهای موجود در ترازنامه می باشد.

حسابهای موقت: به حسابهایی که مانده آنها در پایان سال، بعد از بستن حسابها صفر شده و به دوره مالی بعد منتقل نمی شود حسابهای موقت گفته می شود و شامل حسابهای موجود در صورتحساب سود و زیان می باشد.

طبقه بندی حسابها از لحاظ ماهیت حسابها:

حسابها به لحاظ ماهیت حسابهای با ماهیت بدهکار و حسابهای با ماهیت بستانکار طبقه بندی می شود. حسابهای دارای ماهیت بدهکار: حسابهایی که افزایش در آنها بصورت بدهکار و کاهش در آنها بصورت بستانکار نمایش داده می شود دارای ماهیت بدهکار هستند. داراییها و هزینه ها از قبیل حسابها می باشند.

حسابهای دارای ماهیت بستانکار: حسابهایی که افزایش در آنها بصورت بستانکار و کاهش در آنها بصورت بدهکار نمایش داده می شود دارای ماهیت بستانکار هستند. بدهیها، حقوق صاحبان سهام و درآمدها از این قبیل حسابها می باشند.

تعریف کدینگ

در تعریف کدینگ باید گفت که مجموعه ای از اعداد است که برای طبقه بندی اقلام به منظور سهولت در ثبت، جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها به کار می رود.

اهمیت استفاده از کدینگ حسابها

1- استاندارد سازی و ثبات رویه در برخورد با رویدادهای مالی به منظور افزایش قابلیت مقایسه

2- افزایش تهیه انواع گزارشات مالی متناسب با نیازهای مدیریت

3- کاهش زمان ثبت رویدادها و افزایش سرعت پردازش اطلاعات

4- اثربخشی در شناسایی، ثبت و تحلیل رویدادهای مالی

ساختار کدینگ در سیستم حسابداری

سطح 1          گروه

سطح 2          کل

سطح 3          معین

سطح 4          تفصیلی 1

سطح 5          تفصیلی 2

سطح 6          تفصیلی 3

سطح 7          تفصیلی 4

در سیستم حسابداری از سه سطح اصلی گروه، کل، معین و سه سطح به عنوان سطوح تفصیلی استفاده می‌شود. سطوح تفصیلی در سیستم به صورت شناور معرفی می شوند و اصطلاحا به آن یونیک می گویند. منظور از یونیک بودن، آن است که هر کد تفصیلی مستقل از سطوح اصلی و تنها برای یکبار در سیستم تعریف می شود. در زیر به مثالهایی از نحوه ارتباط این سطوح با یکدیگر توجه کنید:

مثال 1: فرض می کنیم که کد گروه داراییهای جاری 11، کد حساب کل موجودی نقد و بانک 10 و کد حساب معین صندوق ریالی 01 باشد در این صورت کد حساب کل موجودی نقد و بانک 1110 و کد حساب معین صندوق ریالی 111001 خواهد بود.

مثال 2: فرض می کنیم که کد گروه داراییهای جاری 11، کد حساب کل موجودی نقد و بانک 10 و کد حساب معین صندوق ریالی 02 باشد در این صورت کد حساب کل موجودی نقد و بانک 1110 و کد حساب معین صندوق ریالی 111002 خواهد بود.

مثال 3: فرض می کنیم که کد گروه داراییهای جاری 11، کد حساب کل سپرده های کوتاه مدت 11 و کد حساب معین سپرده شرکت در مناقصه و مزایده 01 باشد در این صورت کد حساب کل سپرده های کوتاه مدت 1111 و کد حساب معین سپرده شرکت در مناقصه و مزایده 111101 خواهد بود.

مثال 4: فرض می کنیم که کد گروه داراییهای غیرجاری 12، کد حساب کل اموال، ماشین آلات و تجهیزات 10 و کد حساب معین ساختمان 01 باشد در این صورت کد حساب کل ساختمان 1210 و کد حساب معین ساختمان 121001 خواهد بود.

مثال 5: فرض می کنیم که کد گروه دارایی های غیر جاری 12، کد حساب کل استهلاک انباشته اموال، ماشین‌آلات و تهیزات 11، کد حساب معین استهلاک انباشته ساختمان 01 باشد در این صورت کد حساب کل استهلاک انباشته اموال، ماشین آلات و تجهیزات 1211 و کد حساب معین استهلاک انباشته ساختمان 121101 خواهد بود.

تعریف حسابهای گروه:

به اولین به این طبقه در طبقه بندی حسابها، گروه می گویند که سرفصلهای اصلی در صورتهای مالی را تشکیل می دهند. نوع حساب در این طبقه تعیین می گردد و در نتیجه زیرمجموعه هر گروه دارای انواع یکسانی می باشند. (برای مثال اگر نوع یک گروه سود و زیانی باشد، حسابهای معین زیرمجموعه این گروه نیز سود و زیانی خواهند بود.) طول کد گروه متناسب با نیازهای شرکت می تواند یک یا دو رقم باشد.

طبق استانداردهای حسابداری ایران گروههای زیر پیشنهاد می گردد:

  • دارایی های جاری
  • دارایی های غیرجاری
  • بدهی های جاری
  • بدهی های غیر جاری
  • حقوق صاحبان سهام
  • درآمدها
  • هزینه ها
  • حسابهای انتظامی

تعریف گروه داراییها

دارایی عبارت است از حقوق نسبت به منافع اقتصادی آتی یا سایر راههای دستیابی مشروع به آن منافع که در نتیجه معاملات یا سایر رویدادهای گذشته به کنترل واحد تجاری درآمده است.

داراییهایی که کمتر از یک دوره مالی قابلیت نقدشوندگی داشته باشند داراییهای جاری و در غیر این صورت داراییهای غیر جاری گفته می شود.

 تعریف گروه بدهیها

بدهی عبارت از تعهد انتقال منافع اقتصادی توسط واحد تجاری ناشی از معاملات یا سایر رویدادهای گذشته است.

بدهیهای که کمتر از یک دوره مالی باید پرداخت شوند بدهیهای جاری و در غیر این صورت بدهیهای غیر جاری گفته می شود.

تعریف گروه حقوق صاحبان سهام

حقوق صاحبان سرمایه عبارت از باقیمانده ای است که از کسر جمع بدهیهای واحد تجاری از جمع داراییهای آن حاصل می شود.

تعریف گروه درآمدها

درآمد عبارت است از افزایش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که به آورده صاحبان سرمایه مربوط می‌شود.

تعریف گروه هزینه ها

هزینه عبارت است از کاهش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که به ستانده صاحبان سرمایه مربوط می شود.

همان طور که در جدول (1) مشاهده می شود کدینگ انواع حسابهای گروه انجام شده است.

جدول (1) کدینگ گروه حسابها

کد گروه سر فصل حساب نوع حساب
11 داراییهای جاری ترازنامه‌ای
12 داراییهای غیرجاری ترازنامه‌ای
21 بدهیهای جاری ترازنامه‌ای
22 بدهیهای غیرجاری ترازنامه‌ای
31 حقوق صاحبان سهام ترازنامه‌ای
41 فروش و درآمدها سود و زیانی
51 هزینه ها سود و زیانی
61 حسابهای انتظامی انتظامی

تعریف حسابهای کل

این طبقه از حسابها شامل اقلام ترازنامه و صورت سود و زیان می باشند. در نوشتن دفاتر و گزارش گیری از این حسابها استفاده می شود. ماهیت حسابها در سطح کل به 3 نوع بدهکار، بستانکار و مهم نیست طبقه بندی می شود. ماهیت بدهکار برای حسابهای زیر مجموعه گروه داراییها و هزینه ها استفاده می شود، ماهیت بستانکار برای حسابهای زیر مجموعه گروه بدهیها، حقوق صاحبان سهام و درآمدها استفاده می شود، ماهیت مهم نیست برای حسابهای زیر مجموعه گروه حسابهای انتظامی استفاده می شود.

در نرم افزارهای حسابداری طول کد کل عبارت است از طول کد گروه مربوطه به اضافه ارقامی که به حساب کل اختصاص یافته است